Mijn Kifid
Mijn Kifid

Zelf geld overboeken naar een oplichter

De situatie

U denkt met een familielid in geldnood te Whatsappen, maar boekt geld over naar een oplichter. Of u denkt te handelen op een betrouwbaar platform, maar wordt misleid en raakt uw geld kwijt. U maakt in deze gevallen zelf geld over zonder dat de oplichter uw bankpas heeft gestolen of uw pincode heeft bemachtigd. U wilt weten wat u kunt ondernemen tegen de bank of de creditcardmaatschappij.


De algemene regel

In het algemeen geldt dat banken en creditcardmaatschappijen niet aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de gevolgen van een overboeking die u als consument zelf doet. Banken zijn alleen aansprakelijk wanneer een betaling zónder uw instemming is gedaan. Wel hebben banken een taak als het gaat om fraudedetectie.

 

Drie voorbeelden

  • Appen met 'zoon'
    • Een man krijgt een Whatsapp-bericht van zijn zoon, althans dat denkt hij. Het is een nieuw nummer, maar de foto klopt en de man krijgt geen argwaan als de ‘zoon’ appt dat hij een nieuw telefoonnummer heeft. In het chatcontact dat volgt, weet de persoon achter de zoon de man ertoe te bewegen 950 euro en 850 euro over te maken naar een betaalrekening. De betalingen zouden bestemd zijn voor het voldoen van rekeningen in verband met verbouwingskosten van de zoon. Wanneer de man het verzoek krijgt om nog eens drie bedragen over te maken, voelt hij nattigheid. Hij belt met de bank en doet aangifte bij de politie.
      De man vindt dat de bank iets te verwijten valt en dat de bank hem de 1.800 euro moet terugbetalen. De bank had adequater moeten reageren. Na de man zijn nog andere klanten opgelicht: hij heeft de profielfoto van de persoon drie keer zien veranderen.
      De man stapt naar het Kifid en de zaak wordt behandeld door de Geschillencommissie. Die stelt dat de bank de schade niet hoeft te vergoeden. Dat hoeft de bank volgens de wet alleen te doen wanneer een transactie is uitgevoerd zónder instemming van de klant. Ook speelt in deze zaak een rol dat er op het moment van de betalingen nog geen signalen van fraude over de rekening waren, en het geld ook al door de oplichter was opgenomen. (GC 2019-796)
  • Betalingen voor handelsplatform met je creditcard
    • Een man wil via online handelsplatforms beleggen in binaire opties. Voor de betalingen gebruikt hij zijn creditcard. Over een periode van een jaar doet hij meerdere betalingen naar twee handelsplatforms, in totaal ruim 23.000 euro. Na enige tijd blijken de online handelsplatforms niet meer beschikbaar en niet meer bereikbaar. De man vreest slachtoffer te zijn van fraude en doet aangifte bij de politie. Hij vindt dat de creditcardmaatschappij de overgemaakte bedragen moet vergoeden. De betaaldienstverlener had hem moeten waarschuwen voor de onbetrouwbaarheid van de online platforms en voor de risico’s die kleven aan deze betalingstransacties. Al sinds 2017 was het bij de AFM bekend dat een van de online handelsplatforms onbetrouwbaar was.
      De Geschillencommissie is het niet eens met de man. De creditcardmaatschappij doet hier wat van een betaaldienstverlener verwacht mag worden: zorgen voor optimaal betalingsverkeer. De consument heeft willens en wetens opdracht gegeven voor alle betalingen. Hij heeft er zelf mee ingestemd. Er was geen sprake van ongebruikelijk betalingsverkeer. Een betaaldienstverlener is niet verplicht om betalingen op rekeningen actief te monitoren en hoeft niet te controleren wie er achter een rekeningnummer zit. En ook hoeft een betaaldienstverlener niet op de hoogte te zijn van waarschuwingen van de AFM. Er is de creditcardmaatschappij als betaaldienstverlener niets te verwijten. De man kan de betalingen, die met zijn instemming zijn gedaan, niet terugvorderen. (GC 2019-531)
  • Handelen op 'eBay'
    • Een man wil online een auto kopen via de website van eBay. Maar de site waarop hij zaken doet blijkt een nagemaakte en dus vervalste kopie te zijn van eBay. De man maakt eerst een bedrag van 5.000 euro en later een bedrag van 2.800 euro over naar het door de oplichters opgegeven rekeningnummer. Als begunstigde vult hij in ‘Ebay V.D.V. en Inc’. Wanneer de verkoper niet verschijnt op het afgesproken afleveradres, doet de man aangifte. En hij stelt de bank aansprakelijk voor de schade. Hij vindt dat de bank deze oplichters geen rekeningnummer had mogen geven onder de naam eBay. Want als de tenaamstelling anders was geweest dan had hij het geld niet overgeboekt zegt hij. Volgens de bank staat in de tenaamstelling echter niet het woord eBay. En uit correspondentie van de man met de oplichters blijkt dat zij hem vroegen het geld over te boeken naar ‘V.D.V. en Inc’. Hij heeft dus zelf het woord eBay toegevoegd. Ook stelt de bank dat de oplichters gebruik maakten van een particuliere en geen zakelijke rekening en dat in 2016, ten tijde van de overboekingen, betaalopdrachten werden uitgevoerd aan de hand van alleen het rekeningnummer (IBAN).
      De Geschillencommissie geeft de bank gelijk: destijds was een naam en nummer controle niet verplicht. Bovendien kon de bank ten tijde van het verstrekken van de rekening niet weten dat de rekeninghouder zich in de toekomst schuldig zou maken aan oplichting. (GC 2020-071)

 

Uitleg

In het algemeen geldt dat wanneer u zelf een bedrag overmaakt (via een reguliere overboeking, een ‘Tikkie’ of een ander betaalverzoek), u ook zelf aansprakelijk bent voor de gevolgen. In theorie kunt u een betaalopdracht terugtrekken, maar in de huidige tijd is het betalingsverkeer daarvoor simpelweg te snel. De Geschillencommissie van Kifid dringt er wel bij betaaldienstverleners als banken en creditcardmaatschappijen op aan dat zij nadenken over nieuwe maatregelen om consumenten te beschermen tegen nieuwe vormen van ‘online’ fraude. Bijvoorbeeld door een afkoelingsperiode te introduceren na een online betaling.

Het kan ook voorkomen dat een bank weet dat er ongebruikelijke betalingen plaatsvinden naar rekeningen die in verband met fraude worden gebracht. De Geschillencommissie kan zich voorstellen dat er in die gevallen een verplichting kan zijn van de bank om de betalingen tegen te houden. Er is bij Kifid echter nog geen zaak geweest waarin die verplichting kon worden aangenomen.
Banken geven ook aan dat zij niet alle transacties kunnen controleren omdat nu juist dat een optimaal betalingsverkeer zou belemmeren.

Inmiddels maakt een aantal banken gebruik van de IBAN Naam Check. U krijgt dan in bepaalde gevallen een signaal dat naam en rekeningnummer niet met elkaar corresponderen. Maakt u ondanks deze waarschuwing geld over, dan blijft u als klant verantwoordelijk voor de betaalopdracht.

Bij Kifid kunt u alleen een klacht indienen tegen uw eigen bank. Wanneer u bijvoorbeeld van uw Rabobank-rekeninggeld heeft overgeboekt naar een oplichter met een rekening bij ABN Amro, dan kunt u uw klacht richten tot de Rabobank en niet tot ABN AMRO. (zie uitspraak GC 2020-083)

 

Tips

Let altijd goed op dat u weet naar wie u een betaling doet. Bedenk dat een betaling altijd best wel even kan wachten. Gaat het toch mis: zorg dat uw eigen dossier op orde is. Leg het tijdstip van de fraude vast. Bewaar de appconversaties. Leg ook telefoongesprekken die u voert met uw bank goed vast met een notitie en noteer met wie u heeft gesproken. Wanneer u iets beweert over een mogelijke fout van de bank, dan moet u dat kunnen onderbouwen, anders heeft u een slechte bewijspositie.

Om online bankieren veilig te houden, is het belangrijk om de uniforme veiligheidsregels van de bank na te leven. U kunt zelf nog meer doen om veilig online te bankieren; tips hiervoor vindt u bij de Fraudehelpdesk.

 

Meer over dit onderwerp

  • Uniforme veiligheidsregels
    • De Nederlandse banken hebben uniforme veiligheidsregels opgesteld met een toelichting. In het kort zijn dat de volgende:

      ❶ Houd uw beveiligingscodes geheim.

      ❷ Zorg ervoor dat uw bankpas nooit door een ander gebruikt wordt.

      ❸ Zorg voor een goede beveiliging van de apparatuur die u gebruikt voor uw bankzaken.

      ❹ Controleer uw bankrekening.

      ❺ Meld incidenten direct aan de bank en volg aanwijzingen van de bank op.

 

 

De informatie in dit Kennisdocument is bedoeld om u inzicht en achtergrond te geven in de manier waarop Kifid met klachten over een bepaald onderwerp omgaat. Dit kan u helpen bij de voorbereiding van uw eigen zaak. Uiteraard is elke situatie anders. In uw klachtzaak kan een omstandigheid spelen die wij hier niet hebben genoemd.

Ook interessant

Heeft u een vraag?

070 - 333 8 999

Bereikbaar op werkdagen van 09:00 tot 17:00

Mijn Kifid

Gemakkelijk de behandeling van uw klacht volgen
Contact